ΓΑΙΑ – ΓΗ
Γαία (από το αρχαιοελληνικό “Γαῖα”, μια ποιητική μορφή της λέξης “Γῆ”)
Από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα, σημαίνει τη χώρα, τη στεριά, τον τόπο, την πατρίδα, το χώμα που πατάμε.. που γεννά, που παράγει.
Η ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΧΩΡΙΟ
Η Κρητική κεραμική τέχνη καταλαμβάνει σημαντική θέση ανάμεσα στις αρχαίες τέχνες. Ένα από τα 4 κύρια κέντρα αγγειοπλαστικής στην Κρήτη ήταν αυτό των Νοχιών, στο Δυτικό άκρο της Κρήτης, ένα χωριό με μεγάλη παράδοση σε αυτή την τέχνη. Σχεδόν κάθε οικογένεια είχε το δικό της εργαστήριο αγγειοπλαστικής, με ποδοκίνητους τροχούς και πετρόχτιστα καμίνια, καθώς η πρώτη ύλη ήταν πάντα άφθονη στην περιοχή. Τα Νοχιά ήταν γνωστά για ένα συγκεκριμένο σκεύος, την “Λαΐνα”, ένα αγγείο του οποίου η χρήση ήταν η συλλογή νερού από το πηγάδι καθώς και η αποθήκευση αυτού, μιας και είχε την ιδιότητα να διατηρεί το νερό κρύο. Το σχήμα της λαΐνας δεν είναι πολύ διαφορετικό από εκείνο μιας απλής στάμνας, με μια μικρή αλλά σημαντική διαφορά. Κατασκευάζεται σε 4 διαφορετικά στάδια έχοντας ως αποτέλεσμα έναν ιδιαίτερο πάτο που δίνει στη λαΐνα την ικανότητα να γυρίζει μόνη της στο πλάι όταν βρίσκεται στο νερό, ώστε να γεμίζει με ευκολία. Ήταν ένα παραδοσιακό σκεύος που χρησιμοποιούνταν στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων εκείνης της εποχής. Σήμερα η λαΐνα είναι υπό εξαφάνιση, όχι μόνο λόγω της τεχνολογικής προόδου που την καθιστά μη αναγκαία, αλλά μιας και πλέον υπάρχουν ελάχιστοι άνθρωποι που γνωρίζουν την τεχνική, ένας εκ των οποίων είναι ο Τζινευράκης Παναγιώτης, ο μοναδικός πλέον αγγειοπλάστης που την κατασκευάζει.
Ο ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΤΟΥ
Ο Τζινευράκης Παναγιώτης γεννήθηκε στα Νοχιά Κισσάμου. Μεγαλώνοντας βρήκε τον εαυτό του πολλές φορές να μην κυνηγάει το παιχνίδι αλλά να παρακολουθεί τους παλιούς αγγειοπλάστες να ασκούν την τέχνη, κάτι που ακόμη και στα μάτια ενός ενήλικα είναι μαγευτικό. Παρόλα αυτά σαν παιδί, η κυριά ασχολία του ήταν το ποδόσφαιρο με το οποίο ασχολήθηκε ενεργά, παίζοντας σε μια τοπική ομάδα τη δεκαετία του 70’. Την ίδια περίοδο γνώρισε την γυναίκα του, Ευαγγέλια, με την οποία έκανε 3 παιδιά. Οι δημιουργικές του ασχολίες ήταν η ζωγραφική και το σχέδιο ενώ ακολούθησε επαγγελματικά την ξυλογλυπτική μέχρι τη δεκαετία του 90’ όπου και αποφάσισε να κάνει στροφή στην καριέρα του και να πάρει την σκυτάλη από τους προγόνους του. Η οικογένεια Τζινευράκη πάει πίσω γενιές όσο αφορά την αγγειοπλαστική. Απ’ όσο γνωρίζουμε από αφηγήσεις, οι πρώτοι Τζινευράκηδες που τους θυμούνται να ασκούν την τέχνη της αγγειοπλαστικής ήταν από τα μέσα του 19ου αιώνα. Συγκεκριμένα το 1840-1980 ο Τζινευράκης Μάρκος, το 1880-1920 ο Τζινευράκης Μανώλης (Γιος του Μάρκου) και το 1935-1970 ο Τζινευράκης Αντώνης (Γιος του Μανώλη). Την ίδια περίοδο με τον Αντώνη, ο αδερφός του Τζινευράκης Νικόλας (Γιος του Μανώλη), γύριζε το νομό με το κάρο του και πουλούσε λαΐνες και χρηστικά κεραμικά της εποχής. Έτσι ο Παναγιώτης (Γιος του Νικόλα) μαζί με τη γυναίκα του, προσπαθώντας αρχικά μόνο με αναμνήσεις που είχε από παιδί, παρακολουθώντας τους παλιούς αγγειοπλάστες προσπάθησε και έμαθε την τέχνη μόνος του. Αφού έκανε τα πρώτα του βήματα στο χώρο, δίδαξε για κάποια χρόνια στην τοπική σχολή κεραμικής στο Κολυμβάρι και πλέον στεγάζει το δικό του εργαστήριο κεραμικής στα Νοχιά, με την σύζυγο και τους γιούς του, κατασκευάζοντας με σεβασμό στην τέχνη όλα τα παραδοσιακά αντικείμενα, όπως και οι πρόγονοι του, και δημιουργώντας μοναδικά χειροποίητα κομμάτια που φέρουν την τεχνογνωσία 30 χρόνων στο χώρο.
